Zapomniany blask neonów

Niegdyś, ku uciesze mieszkańców miast rozświetlały nie tylko bezgwiezdne noce, ale także szarą, komunistyczną rzeczywistość. Niestety, w kapitalistycznej Polsce neony, bo o nich mowa, odeszły w zapomnienie. Ich magiczny urok i kunsztowność stara się uchwycić na zdjęciach Ilona Karwińska.

Wystawa „Polski neon”, którą od 5 maja będzie można zobaczyć w Muzeum Architektury, jest jednym z najciekawszych przedsięwzięć odkrywających na nowo fenomen polskich neonów lat 60-tych i 70-tych.

Artystka na co dzień mieszka i pracuje w Londynie. Na niezwykłość neonów zwrócili uwagę jej angielscy znajomi, których zabrała w odwiedziny do Polski w grudniu 2005 roku. Od połowy następnego roku zaczęła dokumentować warszawskie neony, a w kolejnych latach rozszerzyła pole swoich zainteresowań na całą Polskę.

Fotografie Ilony Karwińskiej to nie tylko dokumentacja znikającego świata dawnej reklamy – to niezwykła wyprawa w świat świetnej grafiki, która dziś powoli doczekuje się nobilitacji – podobnie, jak wartościowa architektura z lat 1945-89 – zyskując uznanie godne dzieł sztuki.

Wystawa w Muzeum Architektury będzie kolejną odsłoną „Polskiego neonu”, ale pierwszą, na której, oprócz neonów warszawskich, zaprezentowane zostaną najciekawsze przykłady z innych polskich miast – m.in. Katowic, Krakowa, Poznania, czy Wrocławia.

Na wystawie, obok zdjęć najbardziej znanych polskich neonów zaprezentowanych w formie klasycznych, wielkoformatowych odbitek oraz podświetlanych kasetonów, pokazane zostaną prawdziwe neony. Są to między innymi uratowane przez artystkę „Kino Praha” (pochodzące ze zburzonego w 2004 r. budynku kina), szlaczek z „Tkanin Dekoracyjnych” (do niedawna zdobiący sklep z dywanami oraz tkaninami na ul. Nowowiejskiej) i odnowiony „Berlin” (wiszący nad sklepem ze sprzętem elektrycznym, a wcześniej z upominkami przy ul. Marszałkowskiej).

Zostanie też zaprezentowany neon „Ambasador” pochodzący z restauracji o tej nazwie, mieszczącej się niegdyś przy Al. Ujazdowskich. Znak ten został uratowany przez… samego Ambasadora Luksemburga. Dzięki jego staraniom neon udało się odnowić i został po raz pierwszy w takiej formie zaprezentowany na wystawie w Luksemburgu.

Wystawa „Polski neon” pokazana została po raz pierwszy w galerii w Covent Garden w Londynie w maju 2007 roku. Jej fragment prezentowano potem w centrum wzornictwa w londyńskim Soho. W listopadzie 2007 roku wystawa została przewieziona do Polski i pokazana w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Jesienią 2009 roku gościła zaś w Fondation de l"Architecture w Luksemburgu.

We Wrocławiu będzie można ją zobaczyć do 13 czerwca.