zamknij

Wiadomości

Odkrywamy Wrocław: Karłowice i plac Piłsudskiego

2011-09-25, Autor: Wojciech Prastowski

Jest we Wrocławiu takie osiedle, którego centrum stanowi malowniczy ryneczek, przypominający główny plac małej, dolnośląskiej miejscowości. To Karłowice – wieś wchłonięta przez miasto 1928 roku, a przed pierwszą wojną światową będąca miejscem lokowania koszarów piechoty i kawalerii.

Wieś założył na przełomie XVII i XVIII wieku opat z klasztoru św. Wincentego na Ołbinie – Carl Keller. Po raz pierwszy odnotowana została w dokumentach w roku 1736 pod nazwą Carlwitz (od imienia jej założyciela), później funkcjonowała już jako Carlowitz.

Reklama

 

Do 1810 roku osada należała do klasztoru, później przeszła w ręce prywatne. W XIX wieku dominowała we wsi ludność polska, a ostatnim wójtem mówiącym po polsku (ok. 1850 roku) był Antoni Szulc. Źródła podają, że był on pradziadkiem Jana Edmunda Osmańczyka (1913-1989) – publicysty i politologa.

 

W latach 1896-1898 wybudowano klasztor i liceum Urszulanek (obecnie szpital dziecięcy im. Janusza Korczaka) a w 1901 roku ukończono budowę neogotyckiego kościoła św. Antoniego i klasztoru Franciszkanów. W 1911 roku niemiecki architekt Paul Schmitthenner rozpoczął realizację Gartenstadt Carlowitz (miasta-ogrodu Karłowice), a zabudowę willową projektował niejednokrotnie Erich Grau.

 

 

Ten sam architekt odpowiadał w latach 1914-1915 za realizację pierwszego etapu zabudowy placu Am Markt na planie nieforemnego trapezu, który stanowić miał centrum handlowo-kulturalne Karłowic. Charakterystyczną cechą zabudowy tego placu są motywy dekoracyjne znajdujące się nad każdym wejściem do budynku w postaci płaskorzeźby przedstawiającej postać nagiego dziecka.

 

W 1915 roku powstała najbardziej charakterystyczna budowla Karłowic – widoczna z daleka, czterdziestosześciometrowa wieża ciśnień przy dzisiejszym placu Daniłowskiego, wpisana do rejestru zabytków w roku 1979.

 

Drugi etap zabudowy karłowickiego rynku rozpoczął się w roku 1927 – tuż przed przyłączeniem Karłowic do miasta. Postawiono na nim granitowy pomnik ofiar I wojny światowej, który upamiętniał poległych żołnierzy niemieckich. Po II wojnie światowej postument rozebrano i pozostawiono jedynie półkolisty cokół ze schodkami po obu stronach.

 

Po wojnie ryneczek ten nazywał się placem Jerzego Żuławskiego, później – Klementa Gottwalda. Obecnie jest to plac marszałka Józefa Piłsudskiego, ale  niezmiennie stanowi on serce Karłowic. W dawnej gospodzie Emila Scholza mieściło się do niedawna Centrum Kultury „Agora” (obecnie budynek jest na sprzedaż). Reszta budynków pełni funkcje mieszkalne (często z usługami w parterach), przy placu znajduje się również Komisariat Policji Wrocław Psie Pole.

 

W latach 1933-1935 przy dzisiejszej ulicy Przybyszewskiego zbudowano Wyższe Seminarium Duchowne według projektu Antona Mokrossa. Obecnie mieści się tam Wydział Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 30. XX wieku powstała również prosta zabudowa mieszkaniowa przy dzisiejszej ulicy Adama Asnyka.

 

Główną ulicą Karłowic jest aleja Jana Kasprowicza, przy której znajduje się park i większość najważniejszych obiektów osiedla z przełomu XIX i XX wieku. Od niej polecam rozpocząć spacer po tym malowniczym osiedlu, pełnym urokliwych uliczek, którym patronują pisarze i poeci.

 

----------------

 

W cyklu Odkrywamy Wrocław pisaliśmy o miejscach takich jak: WUWA, Arsenał, Uniwersytet Wrocławski, Ogród Botaniczny, nasyp kolejowy przy ul. Bogusławskiego i Nasypowej, Ogród Japoński, nasz własny plac Gwiazdy, o pomyśle budowy wieżowców zamiast Sukiennic w Rynku, legendarnych barach mlecznych, kampusie Politechniki, wzgórzu Bendera, Poltegorze, trzech wrocławskich lotniskach, o ulicy Szewskiej, początkach miasta, wrocławskim Manhattanie, ogrodach Ossolineum, młynie św. Klary, Solpolu... i wielu, wielu innych.

 

Wszystkie teksty z naszego cyklu znajdziecie w specjalnej zakładce.

 

Zapraszamy Was do współpracy przy jego tworzeniu. Piszcie do nas maile z propozycjami miejsc.

Oceń publikację: + 1 + 2 - 1 - 0

Obserwuj nasz serwis na:

Komentarze (6):
  • ~andreass 2011-09-25 20:07:43

    Dom kultury Agora przeniósł się parę lat temu do budynku przy ulicy Serbskiej. Aktualnie budynek przy pl. Piłsudskiego jest na sprzedaż.

    0 0
  • ~ 2011-09-25 20:17:41

    Dzięki! Już poprawiłem. Nie byłem na tym placu już kilka lat. Szkoda, że niezmiennie wypełniony jest samochodami.

    1 0
  • ~węgorz 2011-09-25 23:20:16

    Aż się prosi, żeby odrestaurować kamienice, a plac wypełnić kolorowymi kawiarenkami.

    3 0
  • ~ 2011-09-26 07:34:41

    o tak- na Krrłowicach brakuje miejsca zeby usiąśc na kawkę, czy piwko kulturalnie bo niekulturanie to jest gdzie......

    2 0
  • ~monika 2011-09-26 07:44:49

    Dziękuję za ten artykul. Mieszkam na placu Piłsudskiego i uważam, ze to jedno z bardziej urokliwych i zaksakujących miejsc w mieście.

    2 0
  • ~Karlowice 2011-09-26 11:21:45

    Na Karłowicach, niestety, każde miejsce gdzie można siąść niezmiennie zmienia się w spelunę. Tak było z lokalem przy Przybyszewskiego, w ogródku pizzerii latem też bywa różnie. Karłowice mają też obiekty wstydliwe, między innymi zagrzybiałe baraki, postawione na 3 lata, stojące już 30. Tam ciągle, w skandalicznych warunkach, mieszkają ludzie. Te baraki są też źródłem sporej przestępczości na dzielnicy. Skwer pod wieżą ciśnień to pijacki parczek dla gimnazjalistów. Do parku przy odrze też nie radzę wchodzić nocami. Dzielnica ma jeszcze sporo piękna, pozostałego po Niemcach, ale coraz mniej.

    4 0

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników portalu. Redakcja portalu www.tuwroclaw.com nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Alert TuWrocław

Byłeś świadkiem wypadku? W Twojej okolicy dzieje sie coś ciekawego? Chcesz opublikować recenzję z imprezy kulturalnej? Wciel się w rolę reportera www.tuwroclaw.com i napisz nam o tym!

Wyślij alert

Sonda

Kto powinien być wiceprezydentem Wrocławia "z Nowoczesnej"?




Oddanych głosów: 267